Chọn và bảo dưỡng chuông gió: chất liệu, tiếng, và cái dây treo ít ai để ý
Bốn bài trước của mục này nói chuông gió hay ở chỗ nào và phiền ở chỗ nào, đồ treo ngoài trời và ban công phải chịu gió mưa ra sao, treo trong nhà ở đâu cho không vướng, và chuyện tiếng chuông với hàng xóm. Bài này nói hai khâu còn lại: chọn mua và giữ cho bền.
Chất liệu quyết định tiếng
- Kim loại ống rỗng — tiếng trong, ngân dài, vang xa nhất. Đẹp nhưng cũng là loại dễ làm phiền hàng xóm nhất nếu treo ngoài trời gió mạnh.
- Kim loại đặc, thanh nhỏ — tiếng cao và ngắn hơn, ít ngân.
- Tre, gỗ — tiếng trầm, đục, tắt nhanh. Đây là loại dễ chịu nhất cho không gian gần chỗ ngủ.
- Gốm, sứ — tiếng nhẹ và giòn, âm lượng nhỏ; đổi lại là dễ vỡ khi gió mạnh.
- Vỏ sò, thuỷ tinh — tiếng lách cách nhỏ, hợp trong nhà hoặc nơi khuất gió.
Nguyên tắc chọn: ống càng dài và càng to thì tiếng càng trầm và ngân càng lâu. Nếu định treo ở nơi có gió thường xuyên, hãy chọn loại ngân ngắn — vì thứ nghe hay trong mười giây có thể thành thứ khó chịu sau ba tiếng.
Số ống và kiểu treo cũng đổi tiếng
Hai chiếc chuông cùng chất liệu vẫn cho hai kiểu tiếng khác nhau, vì mấy yếu tố sau:
- Số ống: nhiều ống thì tiếng dày và liên tục hơn; ít ống thì thưa và rõ từng tiếng.
- Độ dài ống chênh nhau: chênh nhiều thì các tiếng cách xa nhau, nghe như một chuỗi; chênh ít thì các tiếng gần nhau, nghe hoà hơn.
- Tấm hứng gió ở dưới quyết định chuông kêu dễ hay khó. Tấm lớn thì chỉ cần gió nhẹ đã kêu.
- Vật gõ ở giữa bằng gỗ cho tiếng mềm hơn so với vật gõ bằng kim loại.
Nếu chiếc chuông bạn đang có kêu chưa vừa ý, mấy chi tiết này đều chỉnh được mà không phải mua cái mới.
Nghe thử trước khi mua
Đừng mua chuông gió qua ảnh. Hãy nghe thử, và nếu mua tại chỗ thì:
- Gạt nhẹ như gió nhẹ, rồi gạt mạnh như gió giật — hai kiểu cho hai cảm giác rất khác.
- Nghe xem tiếng có tắt hẳn hay ngân kéo dài.
- Nghĩ tới khoảng cách thật: ở cửa hàng ồn thì nghe nhỏ, ở nhà lúc nửa đêm thì khác hẳn.
- Hỏi người bán có tháo bớt ống được không — nhiều loại cho phép giảm số ống để tiếng thưa hơn.
🔴 Dây treo và móc: phần ít ai để ý nhất
Đây là phần đáng nhớ nhất của bài, vì nó là phần duy nhất liên quan tới an toàn.
- Dây treo là thứ hỏng trước tiên. Dây cước, dây dù phơi nắng mưa sẽ mục dần mà nhìn bên ngoài vẫn còn nguyên. Kiểm bằng cách kéo thử nhẹ mỗi vài tháng.
- Móc treo phải bắt vào chỗ chắc, không treo vào đinh đóng tạm hay vào mái tôn mỏng.
- Đừng treo phía trên lối đi, chỗ ngồi, hay chỗ trẻ chơi. Một chùm ống kim loại rơi xuống là chuyện thật.
- Xa đường dây điện — gió có thể đưa chuông va vào dây.
- Sau mỗi mùa mưa bão, kiểm lại toàn bộ: dây, móc, mối buộc, và các ống có bị nứt hay móp không.
- Trước cơn bão thì hạ xuống cất, giống như mọi đồ treo ngoài trời khác.
Bảo dưỡng theo chất liệu
- Kim loại: lau khô sau mưa nếu có thể; loại dễ gỉ thì xem xét chuyển vào chỗ có mái che. Đồng sẽ lên màu theo thời gian, và với nhiều người thì đó là đẹp chứ không phải hỏng.
- Tre, gỗ: kẻ thù là ẩm và mối. Đặt nơi thoáng, và mỗi năm lau một lớp dầu bảo dưỡng nếu loại đó cho phép.
- Gốm, thuỷ tinh: kiểm vết nứt chân tóc; một vết nứt nhỏ sẽ vỡ khi gặp gió mạnh.
- Dây và nút buộc: nên coi là món tiêu hao. Thay dây mới rẻ hơn nhiều so với mất cả chiếc chuông.
Điều chỉnh khi tiếng quá nhiều
Nếu bạn thích chiếc chuông nhưng thấy nó kêu quá thường xuyên:
- Chuyển vào chỗ khuất gió hơn — chỉ dịch một mét cũng đổi hẳn.
- Tháo bớt vài ống để tiếng thưa hơn.
- Rút ngắn dây của tấm hứng gió, hoặc thay tấm hứng nhỏ hơn.
- Vào mùa gió mạnh thì buộc gọn lại hoặc hạ xuống.
Bài về tiếng chuông gió và hàng xóm trong mục này đã nói: đây là món mà người nghe nhiều nhất đôi khi không phải bạn.
Trong nhà thì treo chỗ nào
Trong nhà gần như không có gió, nên chuông gió ở đó chủ yếu là món trang trí và thỉnh thoảng kêu khi có người đi qua. Hãy treo ở nơi không ai đụng đầu, không vướng cánh cửa mở, và không ngay trên chỗ ngồi.
Nếu treo gần lối ra vào để mỗi lần mở cửa là có tiếng, hãy chọn loại tiếng nhẹ — vì bạn sẽ nghe nó mỗi ngày mấy chục lần.
Nói gọn lại
Chọn chất liệu theo kiểu tiếng bạn muốn và theo mức gió ở chỗ treo, nghe thử cả gió nhẹ lẫn gió mạnh trước khi mua, và nhớ rằng dây treo là thứ hỏng đầu tiên. Đừng treo trên lối đi hay chỗ ngồi, kiểm lại sau mỗi mùa mưa bão, và hạ xuống khi có bão. Đó là toàn bộ việc cần làm cho một món treo rất nhỏ mà tồn tại được nhiều năm.