Tượng đặt ngoài trời và trong sân: chất liệu chịu được thời tiết, chân đế và an toàn
Bốn bài trước của mục này nói chọn cỡ và chất liệu tượng cùng chỗ đặt, nhận diện những linh vật quen thuộc, xem gì khi mua để không hớ, và chuyện tượng cũ tượng thừa kế tượng được tặng. Bài này nói riêng nhóm chịu nhiều thử thách nhất: tượng đặt ngoài sân.
Ngoài trời có nắng, mưa, ẩm, gió, rêu, côn trùng và cả trẻ con leo trèo. Một pho tượng đẹp trong nhà có thể xuống cấp rất nhanh khi đem ra sân, nếu chọn sai chất liệu và kê sai cách.
Chất liệu chịu ngoài trời tới đâu
- Đá tự nhiên: bền nhất với nắng mưa, nhưng bám rêu và bụi ở vùng ẩm, và đá xốp thì ngấm nước rồi bong bề mặt theo thời gian.
- Đá nhân tạo, đá ép, xi măng đúc: rẻ hơn và nhẹ hơn, nhưng chất kết dính có thể lão hoá dưới nắng gắt và mưa lâu năm.
- Đồng và kim loại: bền, và lên màu theo thời gian — với nhiều người thì đó là đẹp. Chỗ cần để ý là chân tượng và mối hàn, nơi nước đọng gây gỉ.
- Gỗ: không hợp ngoài trời trừ khi là loại chịu được và có xử lý; ẩm và mối là hai vấn đề lớn.
- Gốm men, sứ: đẹp nhưng dễ nứt khi nóng lạnh thay đổi và dễ vỡ khi va chạm.
- Nhựa composite: nhẹ, không gỉ, nhưng màu phai dưới nắng và nhẹ thì dễ đổ khi gió lớn.
Hỏi người bán thẳng một câu: "Món này để ngoài trời được không, và bao lâu thì xuống màu?" Người bán đàng hoàng sẽ nói thật, vì họ không muốn bạn quay lại khiếu nại.
🔴 Chân đế và chống đổ
Đây là phần quan trọng nhất, vì một pho tượng nặng đổ ra sân là tai nạn nghiêm trọng, nhất là với trẻ nhỏ.
- Nền phải phẳng và cứng. Đặt thẳng lên đất vườn thì mưa vài mùa là lún và nghiêng.
- Làm một bệ bê tông hoặc đặt trên tấm đan rộng hơn đáy tượng, và kiểm độ cân bằng bằng thước thuỷ.
- Tượng cao và mảnh cần được neo vào bệ, không chỉ đặt lên.
- Kiểm lại sau mỗi mùa mưa xem có nghiêng, có lún một góc không. Nghiêng nhẹ hôm nay là đổ vào năm sau.
- Không đặt trên bờ kè, mép hồ, mép taluy — đất mép luôn yếu hơn bạn nghĩ.
- Tránh đặt ngay lối đi lại và chỗ trẻ chạy nhảy.
Nước, rêu và vết bẩn
- Thiết kế sao cho nước không đọng lại trên bề mặt phẳng hoặc trong hốc; nước đọng là nguồn rêu và làm hỏng đá xốp.
- Rêu mọc là bình thường ở vùng ẩm; nhiều người còn thích vẻ đó. Nếu muốn sạch thì cọ bằng bàn chải mềm và nước, đừng dùng chất tẩy mạnh vì nó có thể làm bạc màu đá.
- Không dùng máy xịt áp lực cao cho tượng đá xốp hoặc tượng có chi tiết mảnh — dễ bong mặt và gãy chi tiết.
- Với đồng, lau khô chân tượng sau mưa nếu có thể, và đừng để tượng ngâm trong vũng nước.
- Vết ố từ nước mưa chảy qua mái tôn, từ nhựa cây rơi xuống thì xử sớm, để lâu ngấm vào là khó ra.
Nắng và nhiệt
Nắng gắt làm phai màu sơn, làm giòn nhựa, và làm nứt một số loại đá có vết rạn sẵn. Nếu sân nhà bạn nắng cả ngày:
- Ưu tiên chất liệu chịu nắng và chấp nhận rằng màu sẽ đổi theo thời gian.
- Trồng cây tạo bóng một phần — vừa đỡ nắng cho tượng vừa đẹp mắt.
- Với món có lớp sơn phủ, hỏi người bán về việc sơn lại định kỳ.
Bài về giữ quả cầu và trụ đá ở mục khác của trang này cũng có một cảnh báo liên quan tới nắng, đáng đọc kèm.
An toàn cho trẻ nhỏ
- Trẻ sẽ trèo lên bất cứ thứ gì trèo được — hãy giả định như vậy khi chọn chỗ đặt.
- Tránh tượng có chi tiết nhọn, cạnh sắc ở tầm thấp.
- Không đặt tượng gần bể nước, hồ cá, nơi trẻ có thể trượt ngã xuống.
- Kiểm những phần rời — quả cầu trên tay tượng, chi tiết gắn thêm — xem có lỏng không.
- Ban đêm, một đèn nhỏ chiếu vào khu vực có tượng giúp người đi lại không vấp.
Bảo dưỡng theo mùa
Gộp vào hai buổi mỗi năm là đủ: đầu mùa mưa kiểm độ vững, dọn lá quanh chân, xử rêu; sau mùa mưa kiểm lún nghiêng, lau sạch và xử vết ố. Trước bão thì hạ những món nhẹ vào trong và kiểm neo cho những món nặng.
Nói gọn lại
Hỏi thẳng người bán món đó có để ngoài trời được không, làm bệ phẳng và cứng rộng hơn đáy tượng, neo những món cao và mảnh, và kiểm lại sau mỗi mùa mưa. Đừng đặt ở mép kè, ở lối đi hay nơi trẻ hay chạy. Nắng mưa sẽ làm món đồ đổi màu theo thời gian — đó là chuyện tự nhiên, còn việc nó đứng vững hay không thì hoàn toàn nằm trong tay bạn.